Muốn hiểu một vùng đất, đôi khi không cần bắt đầu từ những địa danh nổi tiếng, hãy thử bước vào một phiên chợ. Ở Y Tý, chợ phiên không chỉ là nơi mua bán hàng hóa mà còn là một không gian văn hóa đặc biệt, nơi người dân từ các bản làng gặp gỡ, trao đổi và chia sẻ những câu chuyện của đời sống thường ngày.

Chợ phiên Y Tý (Nguồn: Internet)

Chợ phiên Y Tý được tổ chức vào thứ Bảy hằng tuần tại thôn Ngải Trồ, khu vực trung tâm xã. Từ sáng sớm, khi sương núi còn chưa tan, người dân từ các thôn bản và những khu vực lân cận đã mang theo nông sản, thực phẩm, đồ dùng và sản vật địa phương xuống chợ. Không gian vốn yên bình của vùng cao dần trở nên nhộn nhịp bởi tiếng gọi nhau, tiếng trò chuyện và những hoạt động mua bán. Theo Báo Lào Cai, chợ phiên Y Tý từ lâu là nơi trao đổi hàng hóa của đồng bào các dân tộc ở khu vực Y Tý và các địa bàn lân cận như Dền Sáng, Trịnh Tường, A Mú Sung.

Điều làm nên sức hấp dẫn của chợ phiên không nằm ở những gian hàng được sắp xếp cầu kỳ mà chính ở sự mộc mạc và tự nhiên của đời sống vùng cao. Người dân mang đến chợ những thứ mình có: nông sản được trồng trên nương, rau củ, thực phẩm, các loại sản vật của núi rừng, đồ thủ công và những sản phẩm phục vụ sinh hoạt gia đình. Nếu đi chợ vào buổi sáng, bạn có thể bắt gặp hình ảnh những người phụ nữ dân tộc mang theo sản vật từ bản xuống bán, những người đàn ông tìm mua các vật dụng cần thiết hoặc những nhóm người vừa mua hàng vừa trò chuyện. Mua bán chỉ là một phần của phiên chợ, với người dân địa phương, đây còn là dịp gặp lại người quen, hỏi thăm gia đình, trao đổi công việc và cập nhật những câu chuyện trong bản. Chính những cuộc gặp gỡ tưởng chừng rất bình thường ấy tạo nên giá trị xã hội đặc biệt của chợ phiên.

Ẩm thực là một phần không thể thiếu của phiên chợ. Đi giữa những gian hàng, du khách có thể bắt gặp những món ăn nóng hổi được chế biến và thưởng thức ngay tại chỗ. Một bắp ngô nóng, một món ăn đặc trưng của vùng cao hay những sản vật theo mùa đôi khi lại trở thành trải nghiệm đáng nhớ hơn cả một bữa ăn trong nhà hàng. Bởi khi thưởng thức ngay tại chợ, du khách không chỉ nếm món ăn mà còn được nhìn thấy cách món ăn xuất hiện trong đời sống của người dân.

Chợ cũng là nơi những sản vật địa phương được đưa từ bản làng đến với người mua. Những sản phẩm ấy có thể thay đổi theo mùa và theo điều kiện sản xuất của từng gia đình. Vì vậy, mỗi lần ghé chợ vào một thời điểm khác nhau, du khách có thể bắt gặp những sản vật khác nhau. Đây cũng là một cách để quan sát nhịp sống nông nghiệp và sự thay đổi theo mùa của vùng cao Y Tý.

Không gian chợ phiên Y Tý mang đậm nét sinh hoạt của đồng bào vùng cao (Nguồn: Internet)

Một trong những hình ảnh dễ gây ấn tượng nhất với du khách là những sắc màu trang phục truyền thống xuất hiện giữa không gian chợ. Màu sắc trang phục của người Hà Nhì, Mông, Dao cùng những sản vật được bày bán tạo nên một bức tranh đời sống nhiều màu sắc. Đây cũng là một trong những lý do chợ phiên Y Tý trở thành điểm đến được du khách quan tâm khi khám phá văn hóa địa phương.

Đối với người lần đầu đến Y Tý, một phiên chợ có thể là nơi rất dễ bắt đầu hành trình khám phá văn hóa. Không cần một chương trình tham quan được sắp đặt sẵn, chỉ cần đi chậm giữa những gian hàng, quan sát người dân, thưởng thức một món ăn, tìm hiểu một sản vật hoặc trò chuyện với người bán, bạn đã có thể tiếp cận văn hóa địa phương theo một cách tự nhiên nhất. Đến Y Tý, hãy thử dành một buổi sáng cho chợ phiên. Bởi đôi khi, muốn hiểu một vùng đất, cách đơn giản nhất là đứng giữa nơi người dân gặp nhau và nhìn cuộc sống diễn ra trước mắt mình.